Mỹ phẩm không chất bảo quản có thực sự tốt hơn cho làn da?

"Không chất bảo quản" là một trong những lời quảng cáo dễ ghi điểm nhất trên kệ mỹ phẩm hiện nay. Nghe qua, nhiều bạn sẽ nghĩ ngay rằng mỹ phẩm không chất bảo quản thì lành tính hơn, "sạch" hơn và hợp với da nhạy cảm hơn. Nhưng dưới góc nhìn của người làm bào chế, câu chuyện phức tạp hơn nhiều.

Thực tế, không có quy định nào bắt buộc mỹ phẩm phải chứa chất bảo quản. Tuy vậy, hệ bảo quản gần như luôn là mặc định của mọi công thức, và là chương bắt buộc trong các khoá học hoá mỹ phẩm. Vì sao lại như vậy?

Vì sao công thức mỹ phẩm cần được bảo quản?

Phần lớn mỹ phẩm chứa nước, môi trường lý tưởng cho vi khuẩn, nấm men, nấm mốc. Công thức càng giàu chiết xuất, đường hay amino acid thì càng giống "bữa tiệc dinh dưỡng" cho vi sinh vật.

Giáo trình bào chế của IPCS, một đơn vị đào tạo hoá mỹ phẩm uy tín, nhấn mạnh hai ý mà chúng mình rất đồng tình:

• Ô nhiễm vi sinh ở thành phẩm vừa gây nguy hại cho người dùng, vừa là rủi ro chất lượng tốn kém mà doanh nghiệp hoàn toàn có thể tránh được nếu dùng chất bảo quản đúng cách.
• Bảo quản không đủ còn nguy hiểm hơn nhiều so với việc dùng đúng loại chất bảo quản ở hàm lượng phù hợp, và có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho thương hiệu.

Hãy hình dung miếng thịt tươi để lâu bị ôi thiu: chẳng ai dám ăn. Lọ serum nhiễm khuẩn cũng vậy, không chỉ đổi màu, đổi mùi mà còn có thể gây kích ứng, nhất là trên làn da đang tổn thương.

Khi nào mỹ phẩm không chất bảo quản là hợp lý?

Một số công thức thực sự "tự bảo quản" được vì tạo ra môi trường vi sinh vật khó tồn tại:

1. Công thức khan nước (anhydrous) như sáp, balm, dầu dưỡng thuần dầu.
2. Dạng bột khô hoàn toàn, không chứa ẩm.
3. Nền cồn với hàm lượng cồn đủ cao, thường từ khoảng 20% trở lên.
4. Công thức có pH cực đoan, dưới 3 hoặc trên 10.
5. Công thức chứa lượng dung môi glycol, glycerin rất lớn, thường trên 40%.

Ngoài những trường hợp trên, hầu hết serum, toner, kem, lotion gốc nước đều tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi sinh. Vì vậy, khi một sản phẩm gốc nước quảng cáo "không chứa chất bảo quản", hãy hỏi: nó tự bảo quản bằng cơ chế nào? Nếu không có lời giải thích rõ ràng, bạn nên thận trọng.

Chất bảo quản hiện đại: an toàn khi dùng đúng

Ngành mỹ phẩm hiện nay quy định rất chặt chẽ về loại và hàm lượng chất bảo quản. Nhiều chất thế hệ mới có phổ kháng khuẩn rộng mà vẫn an toàn cho người dùng.

Ví dụ quen thuộc là bộ đôi phenoxyethanol và ethylhexylglycerin, được rất nhiều hãng mỹ phẩm trên thế giới sử dụng. Phenoxyethanol kháng khuẩn chính, còn ethylhexylglycerin giúp tăng hiệu quả của hệ bảo quản.

Điều quan trọng không phải "có hay không", mà là chọn đúng chất, đúng hàm lượng cho từng nền công thức. Để hiểu thêm vai trò các chất phụ trợ, bạn có thể đọc bài cách đọc bảng thành phần mỹ phẩm.

Góc nhìn từ phòng lab Seraphic Estetic

Với người làm bào chế, nỗi lo lớn nhất luôn là sản phẩm bị nhiễm vi sinh và mất ổn định. Vì thế, hệ bảo quản được tính toán ngay từ khi thiết kế công thức tại lab, rồi sản phẩm được theo dõi độ ổn định trước khi chuyển sang nhà máy đạt chuẩn CGMP, như chúng mình kể trong bài từ phòng lab đến nhà máy.

Chúng mình cũng tin "không chứa X" không phải thước đo chất lượng, cũng như nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp không tự quyết định độ an toàn. Ở phía người dùng, bạn nên đậy nắp kín, tránh nhúng tay trực tiếp vào hũ, để ý hạn dùng sau khi mở nắp và ngưng dùng nếu sản phẩm đổi màu, đổi mùi bất thường.

Câu hỏi thường gặp

Mỹ phẩm không chất bảo quản có lành tính hơn không?

Không hẳn. Với công thức chứa nước, thiếu hệ bảo quản phù hợp có thể khiến sản phẩm nhiễm vi sinh và gây hại cho da nhiều hơn so với việc dùng đúng chất bảo quản ở hàm lượng cho phép.

Loại mỹ phẩm nào có thể không cần chất bảo quản?

Một số dạng công thức có thể tự bảo quản như sản phẩm khan nước, thuần dầu, bột khô, nền cồn cao, pH cực đoan hoặc chứa rất nhiều glycol, glycerin. Còn lại, hầu hết sản phẩm gốc nước đều cần hệ bảo quản.

Phenoxyethanol có an toàn không?

Phenoxyethanol là chất bảo quản được dùng rộng rãi trên thế giới và được phép sử dụng trong giới hạn quy định. Khi kết hợp với ethylhexylglycerin, hệ bảo quản hoạt động hiệu quả hơn ở nồng độ thấp.

Lời kết

Sản phẩm tốt không phải sản phẩm "không có gì", mà là sản phẩm giữ nguyên chất lượng từ lúc mở nắp đến giọt cuối cùng. Thay vì chạy theo nhãn "không chất bảo quản", hãy ưu tiên thương hiệu minh bạch về công thức và quy trình. Nếu còn băn khoăn khi chọn sản phẩm, bạn cứ nhắn tin để chúng mình tư vấn nhé.